Kulit kepala kering atau kelemumur? Cara membezakannya

Serpihan putih pada baju gelap ialah antara aduan kulit kepala yang paling biasa. Kebanyakan orang memanggil semua serpihan "kelemumur", tetapi kulit kepala kering dan kelemumur tidak sama, dan penjagaan yang membantu satu mungkin tidak membantu yang lain. Serpihan juga boleh menjadi tanda keadaan kulit lain. Panduan ini menerangkan perbezaannya, apa yang biasanya membantu, dan bila kulit kepala perlu diperiksa.

Apakah kelemumur?

NHS menerangkan kelemumur sebagai keadaan kulit biasa yang tidak berbahaya dan tidak berjangkit. Ia menyebabkan serpihan kulit putih di kulit kepala dan rambut, yang lebih ketara pada rambut gelap dan apabila jatuh ke bahu. Kulit kepala juga mungkin terasa kering dan gatal ¹.

Kelemumur bukan disebabkan kebersihan yang lemah, walaupun ia mungkin lebih ketara jika anda tidak mencuci rambut dengan kerap. Ia boleh dikaitkan dengan sejenis yis yang hidup secara semula jadi pada kulit, dan keadaan kulit seperti ekzema. Tekanan dan cuaca sejuk boleh memburukkannya ¹. AAD menambah bahawa kelemumur boleh dikaitkan dengan kulit berminyak dan tabiat penjagaan rambut ².

Apakah kulit kepala kering?

Kulit kering berlaku apabila lapisan luar kulit kekurangan kelembapan, menyebabkan retakan halus pada permukaan ³. Kulit kering kelihatan kusam, terasa kasar dan bersisik, kurang anjal, dan apabila teruk boleh meradang ³. Kulit kepala boleh terjejas seperti kulit lain.

DermNet menyenaraikan punca biasa kulit kering ³:

• Kelembapan udara rendah dan penghawa dingin berlebihan
• Haba terus daripada kipas atau pemanas
• Mandi berlebihan
• Sabun, detergen dan pelarut
• Produk mengandungi alkohol
• Geseran daripada fabrik kasar atau skrub

Kulit kering juga lebih biasa dengan peningkatan usia dan dilihat dalam sesetengah keadaan perubatan, seperti tiroid kurang aktif dan penyakit buah pinggang, serta dengan ubat tertentu, termasuk sesetengah diuretik dan retinoid oral ³.

Membezakan kedua-duanya

Tiada satu ujian yang boleh dibuat di rumah, dan kedua-duanya boleh bertindih. Petunjuk ini boleh membantu:

• Rasa kulit kepala: cenderung kelemumur: Boleh terasa berminyak atau biasa; cenderung kulit kepala kering: Terasa tegang dan kering
• Faktor berkaitan: cenderung kelemumur: Kulit berminyak, yis, tekanan; cenderung kulit kepala kering: Penghawa dingin, air panas, sabun keras
• Kulit kering di tempat lain: cenderung kelemumur: Biasanya tidak; cenderung kulit kepala kering: Selalunya ada juga
• Tindak balas: cenderung kelemumur: Selalunya pulih dengan syampu antikelemumur; cenderung kulit kepala kering: Selalunya pulih dengan cucian lebih lembut

Petunjuk ini panduan, bukan diagnosis. Jika tidak pasti, nasihat NHS mudah: ikut langkah penjagaan sendiri dan jumpa doktor jika tiada perubahan dalam sebulan ¹.

Keadaan lain yang menyebabkan serpihan

NHS menyenaraikan beberapa keadaan yang boleh menyerupai kelemumur ¹:

• Dermatitis seboroik: tompok bersisik, gatal dan merah pada kulit kepala, muka dan kawasan lain. Lihat dermatitis seboroik.
• Kurap kulit kepala (tinea capitis): ruam merah atau keperakan, kadangkala dengan keguguran rambut bertompok. Lihat tinea capitis.
• Ekzema: kulit kering, merah, bersisik dan sangat gatal.
• Dermatitis sentuhan: kulit merah dan teriritasi, kadangkala melepuh, selepas produk seperti pewarna rambut, semburan atau gel.
• Psoriasis: tompok merah, berkerak dan sakit dilitupi sisik keperakan. Lihat psoriasis kulit kepala.

Apa yang membantu kelemumur

NHS mencadangkan syampu antikelemumur yang mengandungi satu atau lebih ketokonazol, tar arang batu atau asid salisilik, digunakan sehingga 4 minggu untuk melihat kesannya. Anda mungkin perlu mencuba lebih daripada satu jenis ¹. AAD juga menyenaraikan zink pirition, sulfur dan selenium sulfida, dan mencadangkan bergilir-gilir syampu dengan bahan aktif berbeza jika satu tidak berkesan. Ikut label dan buihkan syampu pada kulit kepala ².

AAD mencatatkan orang berkulit kepala berminyak atau berambut lurus selalunya lebih baik bersyampu lebih kerap, manakala yang berambut kasar atau kerinting boleh menggunakan syampu kelemumur kira-kira seminggu sekali ². Lihat kelemumur dan rambut gugur.

Apa yang membantu kulit kepala kering

Nasihat DermNet untuk kulit kering secara umum boleh disesuaikan untuk kulit kepala ³:

• Guna air suam-suam kuku, bukan air panas.
• Mandi sekejap, bukan berendam lama dalam air panas.
• Gantikan sabun keras dengan pencuci lembut tanpa sabun.
• Minum air secukupnya.
• Hapuskan faktor yang memburukkan, seperti produk keras atau menggosok kuat.

Pelembap ialah rawatan utama untuk kulit kering ³. Bagi kulit kepala, ini mungkin bermaksud produk tinggal ringan tanpa pewangi pada kulit atau perapi yang lembut. AAD mengesyorkan perapi selepas setiap cucian untuk melindungi rambut ⁴.

Jika kulit kepala anda kering, mencuci kurang sedikit kerap boleh membantu. Ramai orang di Malaysia duduk dalam bilik berhawa dingin sepanjang hari, yang juga boleh mengeringkan kulit ³. Lihat berapa kerap mencuci rambut.

Adakah serpihan menyebabkan rambut gugur?

Kelemumur sendiri tidak berbahaya ¹. Namun, keadaan yang menyebabkan serpihan, seperti kurap kulit kepala, boleh menyebabkan keguguran rambut bertompok ¹. Menggaru dengan kuat juga boleh merosakkan rambut. Jika serpihan disertai tompok botak, rambut patah atau sakit, dapatkan pemeriksaan.

Bila perlu berjumpa doktor

NHS menasihatkan berjumpa doktor jika ¹:

• Kelemumur masih ada selepas menggunakan syampu antikelemumur sekurang-kurangnya 4 minggu
• Kelemumur teruk atau kulit kepala sangat gatal
• Kulit kepala merah atau bengkak
• Ada tompok bersisik dan gatal pada muka atau bahagian badan lain

Doktor boleh memeriksa keadaan kulit yang mungkin menyebabkan serpihan ¹. Jika kulit kepala kering dan gatal bertukar menjadi ruam, DermNet mencatatkan kulit kering boleh membawa kepada sejenis ekzema, yang mungkin memerlukan krim steroid ³.

Kesimpulannya

Kelemumur dan kulit kepala kering sama-sama menyebabkan serpihan, tetapi pencetusnya berbeza. Kelemumur selalunya bertindak balas terhadap syampu antikelemumur. Kulit kepala kering biasanya memerlukan cucian lebih lembut, air lebih sejuk dan kurang produk keras. Jika serpihan berlarutan lebih sebulan walaupun dengan penjagaan sendiri, atau disertai kemerahan, bengkak atau rambut gugur, jumpa doktor.

Soalan lazim

Adakah kelemumur sama dengan kulit kepala kering?

Tidak betul-betul sama. Kelemumur ialah keadaan kulit biasa yang dikaitkan dengan yis dan kulit berminyak ^{1 2}. Kulit kepala kering berpunca daripada kekurangan kelembapan kulit ³.

Adakah kelemumur disebabkan tidak mencuci rambut?

Tidak. NHS menyatakan kelemumur bukan disebabkan kebersihan yang lemah, walaupun ia mungkin lebih ketara jika kurang mencuci ¹.

Berapa lama perlu mencuba syampu antikelemumur?

NHS mencadangkan sehingga 4 minggu, dan berjumpa doktor jika tiada perubahan ¹.

Bolehkah penghawa dingin mengeringkan kulit kepala?

Penghawa dingin berlebihan dan kelembapan udara rendah ialah antara punca kulit kering ³.

Kandungan untuk tujuan pendidikan. Bukan nasihat perubatan.